|
SAÇ İLE
İLGİLİ BAZI BİLGİLER
|
Kepeklenme :
Baş derisindeki keratenize olmuş ölü hücrelerin dökülmesi olayıdır.
Sağlıklı bir baş derisinde gözle fark edilmeyecek kadar hafif olan deri
dökülmesi olayı aşırı ya da tam tersi aşırı kuruluk, antibiyotik veya
hormonal ilaç kullanımı, dengesiz beslenme v.b. nedenlerle pul pul
dökülme şeklinde gösterilebilir. |
 |
Meydan gelen kepeklenmenin rahatsız edici olmasından daha da önemlisi
baş derisinde hücre yenilenmesinin hızlanması sonucunda cildin tahriş
olmasıdır.
Aşırı yağlanma:
Saç folikülüne açılan yağ keseciklerinin görevi cilt yüzeyinde laktik
asitle dış etkenlere ve ve mikroorganizmalara karşı koruyucu bir tabaka
oluşturmaktadır. Ancak bu keseciklerin çok fazla büyümesi ya da
salgısının artması sonucunda cilt yüzeyinde çok daha kalın bir yağ
tabakası oluşur. Bu durum baş derisinin solunumuna engel olur ve hücre
ölümü artar.
Aşırı yağlanma beraberinde kepeklenme, saç tellerinde zayıflama ve dökülme
olayını getirir.
 |
Saç dökülmesi:
Sağlıklı bir saç içinde günde 20 – 30 tel dökülme normaldir. Özellikle
mevsim değişimlerinde bu sayıda artış görülebilir.
Saç dökülmesinin çeşitli nedenleri vardır:
|
İrsi Saç dökülmesi: Genellikle yağlanma ile kendini gösterir. Erkek
hormonu olan testosteronun etkisiyle matrix hücrelerinin erken ölümü
görülür. Bakım ancak bu hücreler ölmeden önce yapılırsa sonuç elde
edilir.
Hormonal dengesizlik: En çok saç ve deride etkileri gözlemlenen
rahatsızlıklardan biridir. Saçın dışarıdan bakımının yanı sıra endocrino
therapy (hormon tedavisi) uygulanması gerekir.
Kemoterapi tedavisi: Çok kısa bir süre içinde saçların dökülmesine
neden olur. Tedavisi oldukça güçtür.
Dengesiz Beslenme: Özellikle hızlı zayıflama diyetlerinde ihtiyacı
olan vitamin, proteinleri ve diğer maddeleri alamayan saç kökleri
sağlığını kaybeder. Ayrıca aşırı yağlı ve şekerli besin tüketimi de saç
dökülmesine neden olur.
Traxion: Saç tellerinin aşırı çekiştirilmesidir. Zorlama sonucunda
saç telinin kırılması ve dökülmesi olayı gözlemlenir.
Saç Tellerinin kırılması: Uçlarda meydana gelen kırık saçın keratin
ağının yıpranmasına ve oksijen alımının azalmasına neden olur. Sağlığını
kaybeden saç teli kopar.
İlaç kullanımı: Daha ziyade antibiyotik etkisiyle görülür. Geçici
saç dökülmesidir.
Yanlış ürün kullanımı: Saç teli ölü hücrelerden oluştuğu için
kendini onarma şansı yoktur. Dolayısıyla kullanılan şampuan, bakım
ürünleri, şekillendiriciler doğru seçilmeli ve doğru uygulanmalıdır.
Özellikle de alkol derecesi yüksek, balmumu içeren, yağlı ve pH derecesi
cilt ve saça uygun ayarlanmış ürünler kullanıldığında saç telinde
incelme, matlaşma kırılma ve dökülme gibi olumsuz sonuçlar
gözlemlenecektir.
|
Saç tellerinin kırılması :
En önemli etkeni saçın nemini kaybetmesidir. Gerekli miktarda su
molekülünün bulunmaması halinde saç teli elastikiyetini kaybeder ve
kimyasal bağlarında zayıflama meydana gelir.
Kırılma olayı keratin halinde birbirinde ayrılması sonucu
saç telinin incelmesi ve kopması şeklinde olur. Tedavi
edilmediği taktirde saç kestirilerek dahi kırılma olayı
yinelenir. |
 |
Dolayısıyla kırılmaya eğimli
saçın öncelikle nem ve protein ihtiyacı giderilmesi giderilmesi ve saç
teli hidrolipidik kılıfla kuvvetlendirilmelidir.
PANTOTENİK ASİT (B VİTAMİNİ): Ürünlerde pro B olan panthenol
kullanılmıştır. Cilt ve saçta nem tutucu nem özellik gösterir.
Bulunduğu besinler: Karaciğer, böbrek, yumurta, bira mayası, bezelye,
fasulye, süzme bal, karnabahar ve lahana.
C VİTAMİNİ (ASKORBİK ASİT):
Kollegen biosentezinde rol oynar. Ayrıca hidroksilasyon reaksiyonlarında
yer alarak cilt ve saç köklerinde oksijen tutulmasını sağlar. Koruyucu
ve antioksidandır.
Bulunduğu besinler: Limon, portakal, çilek, yeşil biber, vb.
KERATİN PROTEİNLER:
Deri,saç,tırnak ve kemiklerde bol miktarda bulunur. Yapısında bulunan
kükürt dayanıklılığını sağlar. Asit ve alkallilere karşı en dayanıklı
proteindir. Saç telinin en dış yüzeyi tamamıyla keratin ağıyla
örülmüştür.
Bulunduğu besinler: Özellikle hayvansal gıdalarda bulunur. Ayrıca
kuru fasulye, nohut, barbunya, vb. bitkisel gıdalarda bulunur.
SU: Canlı organizmanın en temel birimidir. Su miktarı yetişkin
insanlarda yaklaşık %65 kadardır. Normal şartlarda günde ortalama 2300
ml. su alınır. Bunun yaklaşık yarısı içme suyu ve sıvı besinlerden,
diğer yarısı ise katı besinlerden sağlanır. Yaklaşık olarak et %70,
ekmek %30 su içerir.
Saç telinin büyümesi :
Sağlıklı bir saç teli yaklaşık ayda 1cm. Olmak üzere 3-6 yıl uzamasını
sürdürür. Sonra 3-4 aylık bir bekleme sürecinin ardından dökülür.
Sağlıklı bir deride dökülen saçın yerine yenisi çıkar.
Masaj :
Saçlar arterler yönünde, yani enseden ve yanlardan yukarı doğru fazla sert
olmadan fırçalanmalıdır. Bu işlem her gün tekrarlanmalı, ancak
kullanılan fırçanın doğal kıllardan ya da yumuşak bir tür olmasına özen
gösterilmelidir.
 |
Arterler-Doku hücrelerine, yani canlı organizmadaki tüm hücrelere gerekli
besin maddelerini, oksijen ve suyu taşıyan temiz kanın bulunduğu
damarlardır. Arterler, arterciklere sonrada kılcal damarlara dallanarak
hücrelere temiz kanı ulaştırır.
|
Saçı etkileyen faktörler :
Güneş ışınları: Distülfür bağlarını kopar
Deniz Kumu: Tahriş eder
Deniz Suyu: Saç teli etrafında tuz katmanı oluşturarak peptid
bağlarını olumsuz yönde etkiler
Su: Polipeptid zincirine girer ve saçın çatlamasına neden olur
Rüzgar: Saçı kurutur. Kırılmasını ve dolayısıyla dökülmesini
arttırır
Kimyasal Maddeler: Alkaliler (pH 12’de), polipeptitde tuz
köprülerinin kırılmasına ve hidrolize neden olur.
Organik asitler ve bazlar saçı şişirir. Bu durum saçlara zarar verir.
Cildin ve saçın renk pigmentleri :
Renk pigmentlerini
taşıyan melanosit hücrelerini S.germinatum ve S. spinosum tabakalarında
yer alırlar. Ciltte melanin, trikosiderin ve hemoglobin (kanda bulunur)
olmak üzere üç renk pigmenti vardır. Sarımsı cildi olan Çinli ırkında
ilave olarak karoten bulunur.
Melanin – kahverengi – siyah
Trikosiderin – kızıl
Karoten – sarı renk verirler
Renk pigmentleri oluşan yeni hücrelerle birlikte cildin üst tabakalarına
taşınarak burada keratin ile birleşirler. Özellikle melaninin en önemli
görevi vücudu mor ötesi ışınlardan korumaktır. Dolayısıyla yaz aylarında
ve direkt güneş ışınlarına maruz kalındığında artış gösterir.
Saç tellerimiz ise rengini, melanin ve trikosederin pigmentlerinin az ya
da çok oluşuna göre alır. Pigmentler matrix hücrelerinin etrafında yer
alırlar ve oluşan saç telinin medulla ve korteks tabaklarında
bulunurlar.
Doğuştan renk pigmentlerinin eksikliğine Albino hastalığı adı verlir ki,
bu rahatsızlıkta cilt, gözler, kıl ve saçlar tamamıyla renksizdir. Asla
güneş ışınlarına maruz kalınmaması gerekir.
Saçın yapısı :
Başı örten deri
epidermi oldukça ince, dermis ise oldukça sıkı ve mukavimdir. Birçok yağ
ve ter folikülleri taşır. Saç folikülü canlı hücrelerde oluşur.
Saç strüktürü Kutikula
Korteks
Medula
Kortikula, bir çatı kiremit örtüsü gibi birbirini örterek devam eden
renksiz, çekirdeksiz satıhlardan oluşur. Bu satıhlarda örümcek ağı
şeklinde, gözenekleri olan keratin ağından oluşur. Yani saçın dış yüzeyi
keratin pullarıyla kaplıdır.
Saç telinin keratin ağlarından oluşan pullu dış yüzey Keratinden oluşan ağ
tabakası saç telinin kökü canlı, sapı ölü hücrelerden yapılmıştır. Saç
teli deriden dışarı çıkıncaya kadar canlıdır. Sonra saç hücreleri ölür
ve saç büyümesi kök hücrelerinin bölünerek çoğalmasıyla gerçekleşir.
Saç telinin kimyasal yapısı :
Polipeptid yapıda olan bilatin ve kitiden ibarettir. Esas olarak protein
yapısında sert bir madde olan keratin proteinlerini taşır. Keratin
proteinleri 18 çeşit aminoasitten oluşur. En önemli aminoasitleri leucin,
izin, glutamik asit, ve sistın (kükürt içerir) dir. Toplam polipeptid
zincirinde 153 aminoasit bulunur ve peptid bağı trans durumu gösterir.
Saç telinin mukavemetini sağlayan bağlar dört tiptir.
Hidrojen köprüsü
Sıstın köprüsü (Disülfur bağları)
Tuz köprüsü (İyonik bağlar)
Peptid köprüsü
Bu bağların yardımıyla sıhhatli bir saç bükülmede 60 – 100 kg ağırlığa
dayanır.
Saç telinin kimyasal reaksiyonları :
Hidrojen bağlarının parçalanması – Saçın ıslanması ile olur.
İyonik bağların parçalanması – Saç hafif asit veya alkalilerle muamele
edildiğinde olur.
Disülfur bağlarının parçalanması:
Hidolitik reaksiyonlarla, basınç altında su buharıyla.
Redüksiyon ile olur.
Saç teli elastiktir. Kuru saç %20-30 , ıslak saç %100 uzayabilir.
Saçın permaibilite (saç, suya permaablıdır) ve plastisite (verilen şekli
muhafaza etme) özelliği vardır. Ayrıca saç şişer saçın şişmesiyle çapta
%15-20, boyda %0.5, boyda artma görülür.
SAÇ TELİNİN KESİTİ
Kıvırcık saç teli
Dalgalı saç teli
Düz saç teli
Başımızda 10 bin ile 200 bin arasında saç kökü vardır. Dermiste bulunan
saç yuvalarının dağılımı saçın sıklığını belirler ve bu ırsiyete
bağlıdır. Sarışınlarda saç telleri daha ince, buna karşılık saç yuvaları
daha sıktır.
Beslenmenin saça etkisi :
Saç teli dermal
papillada bulunan kılcal damarlar ile beslenir. Saç teli dışarıdan
kullanılan doğru bakım ürünleriyle beslenirken saç kökü kanda bulunan
oksijen ve besin maddeleri ile beslenir. Bu nedenle meyve, sebze, yağsız
et yenmesi ayrıca şeker tüketiminin azaltılması önerilir. Şekerin saç
dökülmesine neden olduğu gözlenmiştir.
Önemli vitaminler
A VİTAMİN (RETIONAL) :
Eksikliğinde muhtelif mukozolarda ve cilt epitelinde, dolayısıyla saç
kökünde bozukluklar görülür. Epitel hücreleri çekirdeklerini kaybederek
aşırı keratinize olurlar ve enfeksiyon riski artar.
E VİTAMİNİ (TOKOFEROL) :
Özellikle A vitamininin yükseltgenmesini önler. Antioksidan etkilidir.
B VİTAMİNİ (TİAMİN) :
Yeterince tiamin profosfat alınmadığı taktirde laktik asit sen
B VİTAMİNİ (RIBOFLAFIN) :
Eksikliğinde seborlik dermatitis görülür. Bütün doku hücrelerinde bulunur.
Bulunduğu besinler:
En çok sütte, bira mayası, tahıllar, karaciğer, ıspanak, balık ve
yumurtada bulunur.
B VİTAMİNİ (NIASINAMID) :
Diğer adı PP vitaminidir. Eksikliğinde pellegra pereventivite
hastalığı ve dolayısıyla deri dermatiti görülür.
Bulunduğu besinler: En çok kırmızı et ve karaciğerde bulunur.
Ayrıca bira mayası, yeşil sebzeler çay ve baklagillerde bulunur.
B VİTAMİNİ (PIRIDOUSIN) :
Eksikliğinde dermatit görülür.
Bulunduğu besinler: Maya, pirinç kabuğu, tahıl, yumurta sarısı ve
sebzelerde bol miktarda bulunur.
H VİTAMİNİ (BIOTIN) :
Yapısında saç teli için önemli bir madde olan kükürt taşır.
Eksikliğinde seborlik dermatitis görülür.
Bulunduğu besinler: En çok yumurta sarısında, karaciğerde, sütte,
börekte ve mayada bulunur.
Epidermis : Dış deri
Hair shaft: Saç kılının uzandığı yuva
Sabacaus gland: Yağ bezi
Matrix: Saçın büyümesini sağlayan hücre
Bulb: Bu hücrenin yerleştiği yuva
Dermal papilla: Doku hücreleri ve kan damarlarından oluşur.
Epicranical aponamrosis: Kas-kafatası arası bağ dokusu
Connectivite tissue: Bağ dokusu
Skull: Kafatası
Beslenme bozuklukları saç üzerinde büyük etki yapar. Örneğin 80-180 gün
sürekli dondurma yemek ile saç zayıflaması gözlenmiştir.
SAÇ
BAKIM İPUÇLARI:
YIKARKEN
- Saçın
güzel olması için öncelikle temiz olması şarttır. Şampuanınızın etkisini ve
genel saç hijyeninizi artırmak için fırçalarınızı sık sık sabun ve sıcak suyla
temizleyin.
- Şampuan öncesi saçınızı kir ve tozdan arındırmak için fırçalayın. Şampuanınız
daha etkili olacaktır.
- Krem işlemini uygularken,kullandığımız saç kremi herhangi bir bakım özelliği
taşımıyorsa saç derisine temas etmeyecek şekilde sadece uç kısımlara uygulayın
ve bol suyla durulayın.
- Saç derisinin asit seviyesi ciltten daha fazladır. Bu nedenle bazik özellikli
sabun saç için kesinlikle tavsiye edilmez. Saç tellerinin kurumasına ve canlı
hücrelerin tellerden ayrılmasına neden olur.
- Şampuanın köpürme oranı, içeriğindeki köpürtücü maddelere ve kullanılan suyun
sıcaklığına bağlıdır. Ayrıca saç ne kadar kirliyse şampuan o kadar az köpürür.
Su ne kadar sert ve kireçliyse, o kadar fazla şampuan kullanmak gerekir. Kısaca
köpürme, şampuanın çok fazla temizlediği anlamına gelmez
HACİM
KAZANDIRMAK:
- Saçınızı yıkadıktan
sonra havluyla hafif friksiyon yaparak kurulayın. Daha sonra saç dibinize masaj
yapın. Bu yöntemle saç dipleriniz uyarılır ve kan dolaşımı düzenlenir; böylece
saçınız tel tel ayrılacak ve kabaracaktır. Kurutma makinesi kullanıyorsanız,
parmaklarınızla saç köklerinizi ayırarak kurutun.
- Saçınız kuruyken hacim kazandırmak istiyorsanız, bir püskürtücü yardımıyla
nemlendirin ve yuvarlak hareketlerle saç dibinize masaj yapın. Daha sonra
şekillendirici bir köpük kullanın ve saçınızı kurutma makinesi ile kurutarak
köpüğü sabitleyin.
- Saçınızı fırçalarken öne doğru eğilerek içten fırçalayın. Sonra arkaya atarak
dıştan da fırçalayın. Bu işlem saçı iyice düzeltecek ve daha "havalı" durmasını
sağlayacaktır.
- Küçük bir reçete: bir havluyu birayla nemlendirerek nemli saç diplerinize
sürüp saçınızı öyle kurutun. Biradaki maya saçın hacmini artırarak harika
görünmenizi sağlayacaktır.
BAKIM:
-
Saçınız düzse,
muhtemelen yağlanmadan şikayetçisiniz. Bunu önlemek için günlük olarak derin
temizleyici bir şampuan kullanıp, haftada bir yağ birikimini önleyecek
temizleyici jel uygulayın.
- Saçınız kıvırcıksa, muhtemelen kuruluk probleminiz var; nemlendirici bir
şampuan ve krem kullanın. Yıkadıktan sonra saçınızın suyunu bir havluyla alıp,
4-5 damla silikon bazlı parlaklık verici serum uygulayın (saçınızın kalınlığına
göre miktarı artırabilirsiniz). Saçınızı elinizle açın ve kendi kendine
kurumasını tercih edin.
- Saçınız dalgalıysa, parlaklık artırıcı bir şampuan ve krem kullanın. İyi
çalkalayın. Geniş dişli bir tarakla saçlarınızın uçlarını açıp uçlardan köklere
kadar silikon bazlı parlaklık verici bir sprey uygulayın. Önüne bigo takılmış
bir fönle kurutun.
- Yaz aylarında saçınızın ve saç derinizin bakımına daha fazla özen gösteri.
Boyalı, permalı saçların yazın özellikle bakıma ihtiyacı vardır. Kullanacağınız
ürünlerin güneş korumalı olmasına dikkat edin. Saçınıza nem verecek bakım
maskeleri uygulayarak besleyin; saçınızdaki kuruluğu ve yıpranmayı önleyerek
canlı, parlak bir görünüm sağlayacaktır. Saçınızı deniz tuzu ve klordan tamamen
arındırmak için çok iyi durulayın.
KÜÇÜK REÇETELER
Saç
deriniz kuruyor ve kaşınıyor ise, başınızı elma sirkesiyle yıkayın. Elma sirkesi
kaşıntınızın kesilmesine yardımcı olacak, kuruluğu da giderecektir.
Saçınız
sürekli karışıyor ve zor mu taranıyor? Herhangi bir saç kreminden çok az bir
miktarı (birkaç damla) spreyli bir şişeye koyun. Su ekleyin ve iyice
çalkalayarak kullanın.
Kepekten
korunmak için bal kullanın! Çeyrek bardak sıcak suda 1 kaşık balı eritin.
Parmaklarınızla saç diplerinize masaj yaparak bu karışımı iyice yedirin. Daha
sonra saçınızı yıkayıp durulayın. Farkı fark edeceksiniz!
Şampuandan
önce, saçınızı mutlaka fırçalayın. Böylece saçınız birikmiş olan
tozlardan arınacak ve şampuanın etkisi artacaktır.
ŞAMPUAN KULLANIRKEN
Şampuanı
saçınıza uygulamadan önce avucunuza dökün.
Şampuanlama sırasında, parmak uçlarınızla saç derinize hafif masajlar
yaparak kan dolaşımını hızlandırın.
Saçınızı, şampuanlıyken, seyrek dişli bir tarakla tarayın.
Ilık suyla
bolca durulayın.
İyice
durulandıktan sonra, parlaklık kazandırmak için diplerden uçlara soğuk
su tutun.
|